zdch.grkatpo.sk - Záchrana drevených chrámov na medzinárodnej drevenej ceste
http://www.zdch.grkatpo.sk/?lukov-venecia&id=&lng=pl
Mapa witrynyStrana glówna > Lokalizacja projektu > Lukov - Venécia
  Slovenčina   Polski

Lukov - Venécia

Drewniana greckokatolicka cerkiew świętych Kosmy i Damiana w Lukove-Venecii, 1708, NKP

Lukov - Venécia Drewniana greckokatolicka cerkiew świętych Kosmy i Damiana w Lukove-Venecii pierwotnie należała do miejscowości Nowa Wieś obok Nowego Sącza, w Polsce. Stąd ją mieszkańcy Venecii kupili, rozebrali i na nowym miejscu ponownie wybudowali. Ich starania uwieńczyło poświęcenie świątyni w 1708 r., podczas której swoją nową świątynie oddali pod opiekę nowych patronów, lekarzom i cudotwórcom świętym Koźmie i Damianie. O starszym pochodzeniu i pierwotnym patronie świadczy napis donacyjny z 1654 r. na ikonie Świętej Bogarodzicy Hodigitrii, która została umiejscowiona na południowej ścianie świątyni.

Z puntku widzenia budowlanego chodzi o zrębową budowę położoną na kamiennej podmurówce, która wyrównuje spadzistość terenu. Trójrozmiarowość budowli umacniają trzy wieże, które w kierunku zachodnim się podnoszą. Każda z wież zakończona jest oryginalnym kutym krzyżem. Większa część ścian jest pionowo pokryta deskami i jako pokrycie zastosowano łupany gont. Na stronie zachodniej znajduje się potężna wieża kolumnowej konstrukcji z dwoma dzwonami z 1755 i 1886 r. Dolna część wieży jest od południa nietypowo otwarta i dostępna. Otwarta część pod wieżą nawiązuje po obwodzie do nawy a jest pokryta wysuniętym dachem, co jest w cerkwiach szczególnie wyjątkowe. Od wieży aż po drugi koniec świątyni dach jest prosty dwuspadowy, z którego występuje potężny namiotowy dach z dwoma większymi oknami między piętrami. Dach wieź na przedsionkiem i nawą jest w kształcie wydłużonego ostrosłupa z ośmioma ścianami. Nad świątynią znajduje się tylka mała okrągła wieżyczka przyzdobiona cebulką. Specyfiką świątyni jest piwnica pod cerkwią, której nie ma żadna inna drewniana świątynia na Słowacji.

Ikonostas ma czwororzędową architekturę i strukturę kanoniczną. Główna część to podstawowy rząd, w którym znajdują sie cztery podstawowe ikony i troje drzwi. Carskie wrota zdobione są oranamentami winogrona i sześcioma medalionami. W miejsce bocznych pozostały tylko otwory drzwiowe. Na ikonach w pierwszym rzędzie są wyobrażeni z lewa: św. bp. Mikołaj, Prześwięta Bogarodzica, Chrystus Nauczyciel i patronowie świątyni, śś. Kosma i Damian. Rarytasem tego ikonstasu są nietypowe medaliony w drugim rzędzie z wyobrażeniami dwunastu największych świąt liturgicznego roku. Niektórych brakuje. W środku jest umiejscowiona ikona nazywana Weraikon, tzw. Chusta Weroniki. Nad ikoną tą znajduje się ikona Chrystusa Pantokratora siedzącego na tronie. Po obu jego stronach są pary apostołów, którzy w modlitwie blagalnej ukierunkowani są do Chrystusa. Czwarty rząd rozdzielony jest na dwa piętra, w których znajdują się wybitne postacie starotestamentalne jak patriarchowie, prorocy, sędziowie i królowie. Ikonostas jest zakończony wyobrażeniem Kalwarii, gdzie obok Jezusowego krzyża stoi Bogarodzica i Jan ewangelista. Ikonostas jest wykonany w niebieskiej tonacji. Carskie wrota, ramy ikon, medaliony i całe części nadbudowane są pozłocone.

Na bocznych ścianach nawy znajdują sie także pojedyncze ikony. Na południowej ścianie znajduje się już wspomniana ikona Bogarodzicy Hodigitrie – tej, która pokazuje drogę, z XVII wieku. Na ikonie Bogurodzica trzyma na lewej ręce swego syna Jezusa Chrystusa a prawą pokazuje drogę do Niego, jako na jedyną właściwą drogę dla życia człowieka. Na ścianie północnej znajduje się ikona Mały Deésis, gdzie Chrystus siedzi na tronie a obok niego stoi Bogarodzica i Jan Chrzciciel. Obok niej znajduje się bardzo cenna ikona Sądu ostatecznego z XVI wieku. Jest to rozległa kompozycja, którą tworzą sześć registrów i mają poziomy podział. Obok tej ikony znajdują się jeszcze dwie malutkie ikonki na szkle, które są nostalgicznym wspomnieniem o dawnych czasach szklarzy, którzy tutaj kiedyś działali. Chodzi o wyobrażenie Chrystusa na krzyżu i Bogarodzicę „Mlekopitatelnicę“ tzn. karmiącą Bogarodzicę. W świątyni znajduje się barokowy prestol – ołtarz z wyobrażeniami Trójcy Najświętszej. Wystrój dolnej części ołtarza jest wzbogacony wyobrażeniami Noego, który po potopie składa ofiarę dziękczynną. Na prawej stronie znajduje się wyobrażenie Węża miedzianego a na lewej stronie jest Melchizedek, który wychodzi naprzeciw Abrahama. W latach 2005-2008 r. wyremontowano całkowicie cerkiew wewnątrz i zewnątrz.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska-Republika Słowacka 2007-2013.
Copyright © 2010-2011 Greckokatolickie arcybiskupstwo Prešov